หน้าแรก หน่วยงาน บุคลากร งานวิจัย บริการวิชาการ เอกสารวิชาการ กระบวนวิชา นักศึกษา กิจกรรม ทำนุบำรุงศิลปะ อาคารสถานที่ ครุภัณฑ์ ค้นหา เข้าระบบ  
  หน้าแรก

   งานวิจัย
แสดงโครงการวิจัย
แสดงกลุ่มโครงการวิจัย
ข้อมูลประกันคุณภาพ


  โครงการวิจัย หน้าแรก  ค้นหา แนะนำ  

การจำลองผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงบรรยากาศโลกต่อการผลิตข้าวในลุ่มน้ำโขง
Simulating the impacts of climate change on rice production in Mekong River Basin

หัวหน้าโครงการ รศ.ดร.อรรถชัย จินตะเวช
บริหารจัดการที่ ศูนย์วิจัยระบบทรัพยากรเกษตร
แหล่งสนับสนุนงานวิจัย สำนักงาน Southeast Asia START Regional Center
วันที่ดำเนินการ 1 เมษายน - 30 พฤศจิกายน 2546



กลุ่มวิจัย

  1. กลุ่มวิจัยด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

รายชื่อนักวิจัย

  1. รศ.ดร.อรรถชัย จินตะเวช (หัวหน้าโครงการ)

ผลลัพธ์ที่ได้จากงานวิจัย

  1. การจดสิทธิบัตร : การจำลองผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงบรรยากาศโลกต่อการผลิตข้าวในลุ่มน้ำโขง
 

ภาพประกอบโครงการ (52 KB)

บทคัดย่อ : ดาวน์โหลด (524 KB)
ดาวน์โหลด : 563 ครั้ง

วัตถุประสงค์โครงการ

  • ศึกษาและพัฒนาระบบโปรแกรมเชื่อมโยงแบบจำลองระบบการผลิตข้าวและฐานข้อมูลทรัพยากรของลุ่มน้ำโขง เพื่อจำลองการผลิตข้าว
  • ลักษณะโครงการ

    สภาพบรรยากาศของโลกเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาและต่อเนื่อง (Climate change) การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลกระทบมากบ้างน้อยบ้างต่อระบบเกษตรในด้านการผลิตและมีผลต่อเนื่องถึงระบบเศรษฐกิจของสังคม อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ช่วงที่มีการใช้รถยนต์และการพัฒนาด้านอุตสาหกรรมในประเทศที่พัฒนาบรรยากาศของโลกมีอัตราการเปลี่ยนแปลงสูงขึ้นและคาดว่าจะส่งผลกระทบต่อภาคเกษตรอย่างรุนแรง (IPCC)

    ข้าวเป็นพืชอาหารหลักของประชาชนไทยและประชาชนในเขตประเทศในลุ่มน้ำโขง การผลิตช้าวเป็นวัฒนธรรมของชนชาติไทยซึ่งมีประวัติศาสตร์ยาวนานกับข้าวและการบริโภคข้าวเป็นอาหารหลัก (Ishii, 1978; Tanaka, 1987) การผลิตข้าวตั้งแต่อดีตกาลถึงปัจจุบันของไทยใช้ปัจจัยหลากชนิด ซึ่งมีแหล่งที่มาทั้งจากแหล่งธรรมชาติและแหล่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ในทำนองเดียวกันนั้นการผลิตข้าวก็ให้ผลลัพธ์มากกว่าเมล็ดข้าวที่เราใช้บริโภค ปัจจัยการผลิตข้าวที่ได้จากแหล่งธรรมชาติได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพบรรยากาศของโลกใน ๓ ด้าน ได้แก่ ด้านแรกคือการเพิ่มขึ้นของความเข้มข้นของก๊าซคาร์บอนไดออกไซท์ซึ่งทำให้ข้าวมีผลผลิตเพิ่มขึ้น ด้านที่สองคือการเพิ่มขึ้นของระดับอุณหภูมิของอากาศซึ่งทำให้ต้นข้าวพันธุ์ปัจจุบันมีระยะพัฒนาการสั้นลงกว่าเดิม และด้านที่สามคือความแปรปรวนของสภาพและปริมาณน้ำฝนที่แต่ละท้องที่ การเปลี่ยนแปลงนี้ย่อมส่งผลถึงการใช้ปัจจัยการผลิตที่มาจากแหล่งที่มนุษย์สร้างขึ้นโดยเฉพาะในแง่การจัดการที่เหมาะสม

    ผลลัพธ์ที่ได้จากการผลิตข้าว เช่น ผลผลิตข้าว ตอซังข้าว แกรบข้าว รำข้าว ก๊าซออกซิเจน (O2) ซึ่งได้จากกระบวนการสังเคราะห์แสงของใบข้าว ก๊าซคาร์บอนไดออกไซท์ (CO2) ที่ได้จากกระบวนการหายใจของต้นข้าว ก๊าซเมดเตน (CH4) ที่ได้จากการย่อยสะลายอินทรีย์วัตถุในดินน้ำท่วมขังโดยจุลินทรีย์ในดิน และและก๊าซไนเตรสออกไซท์ (N2O และ NO) ซึ่งเกิดจากการใช้ปุ๋ยเคมีไนโตรเจน เป็นต้น ก็มีการเปลี่ยนแปลงตามสภาพการจัดการผลิตและความรู้ความเข้าใจของเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ผลลัพธ์หลากชนิดนี้ต่างมีผลต่อระบบการผลิต-การตลาดและเศรษฐกิจที่แตกต่างกัน กล่าวคือ ผลผลิตข้าวสามารถบริโภคได้ในระดับครัวเรือนและสามารถส่งเป็นสินค้าออกเพื่อนำเงินตราต่างประเทศเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจของชาติได้ ตอซังข้าวสามารถไถกลบลงในดินและย่อยสะลายกลายเป็นอินทรีย์วัตถุในดินต่อไป แกรบข้าวและรำข้าวสามารถใช้ในระบบการผลิตอื่นต่อเนื่องได้ ส่วนก๊าซต่าง ๆ นั้นก็จะลอยขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศของโลกต่อไปและมีส่วนทำให้บรรยากาศของโลกเปลี่ยนแปลงไปได้เช่นกันโดยเฉพาะก๊าซเมดเตน ก๊าซคาร์บอนไดออกไซท์ และก๊าซไนเตรสออกไซท์

    เพื่อศึกษาผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพบรรยากาศของโลกต่อระบบการผลิตข้าวเป็นสิ่งที่ต้องทำอย่างเร่งด่วน และยังขาดแคลนเครื่องมือและเทคโนโลยีสารสนเทศทางเกษตรที่สามารถใช้ผู้ใช้งานเชื่อมโยงทั้งปัจจัยและผลลัพธ์ของระบบการผลิตข้าวในสภาพต่าง ๆ เพื่อประกอบการศึกษา

    ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  • ระบบฐานข้อมูลปัจจัยการผลิตข้าวในลุ่มน้ำโขงที่สามารถเชื่อมโยงกับแบบจำลองข้าว CERES-Rice
  • โปรแกรมเชื่อมโยง “MR-Rice shell”



  •       Nedstat Basic   www.agri.cmu.ac.th